Bitwa pod Małujowicami

Małujowice (niem. Mollwitz) to dziś spokojna wieś w województwie opolskim ale w XVIII wieku tę nazwę poznała cała Europa. 10 kwietnia 1741 roku na polach wokół wsi rozegrała się bitwa pod Małujowicami, pierwsza wielka bitwa I wojny śląskiej (1740-1742) i zarazem pierwsza bitwa w karierze króla Prus Fryderyka II, później zwanego Wielkim.

Tło historyczne

W październiku 1740 roku zmarł cesarz Karol VI Habsburg, a władzę w monarchii habsburskiej przejęła jego córka, Maria Teresa. Młody król Prus Fryderyk II wykorzystał zamieszanie wokół sukcesji i jeszcze w grudniu 1740 roku wkroczył na Śląsk, roszcząc sobie prawa do tej bogatej prowincji. Wiosną 1741 roku Austriacy wysłali przeciw niemu armię pod dowództwem Wilhelma Reinharda von Neipperga.

Siły obu stron

• Prusy: ok. 22 tys. żołnierzy (31 batalionów piechoty, 33 szwadrony jazdy), dowodzeni przez Fryderyka II i feldmarszałka Kurta Christopha von Schwerina.
• Austria: ok. 18 tys. żołnierzy (18 batalionów piechoty, 86 szwadronów jazdy), dowodzeni przez Neipperga.

Prusacy mieli przewagę w piechocie, Austriacy zaś dysponowali znacznie liczniejszą i lepszą kawalerią.

Przebieg bitwy

Tego dnia pola pokrywał gruby śnieg. Poranna mgła i zadymka pozwoliły Prusakom podejść pod pozycje Austriaków niezauważenie, jednak zanim ustawili szyk, przeciwnik zdążył się przygotować.

Do natarcia ruszyła austriacka kawaleria pod wodzą generała Römera. Rozbiła jazdę na pruskim skrzydle, a sytuacja wyglądała tak groźnie, że za radą Schwerina Fryderyk opuścił pole bitwy, by nie dostać się do niewoli. Podczas ucieczki w stronę Opola sam omal nie został schwytany.

Dowództwo przejął Schwerin, a bitwę uratowała pruska piechota. Doskonale wyszkoleni żołnierze strzelali nawet dwukrotnie szybciej niż Austriacy. Odparli kolejne szarże kawalerii, w których zginął generał Römer, a następnie ruszyli do natarcia. Około godziny 18 Neipperg zarządził odwrót.

Straty

Bitwa była bardzo krwawa. Prusacy stracili ok. 4850 żołnierzy, a Austriacy ok. 4550 (zabitych, rannych, zaginionych i wziętych do niewoli). Fryderyk wrócił do armii następnego ranka, już jako zwycięzca.

Skutki bitwy

• Nowa koalicja przeciw Habsburgom. Zwycięstwo Prus pokazało, że Austrię można pokonać. W ciągu kilku miesięcy Francja, Hiszpania, Bawaria, Saksonia i Sabaudia zawiązały wraz z Prusami luźną koalicję, zwaną ligą z Nymphenburga.
• Lekcja dla Fryderyka. Słabość pruskiej kawalerii skłoniła króla do jej gruntownej reformy, która zaprocentowała w kolejnych wojnach.
• Śląsk w rękach Prus. Bitwa otworzyła drogę do pokoju wrocławskiego z 1742 roku, na mocy którego większość Śląska przeszła pod panowanie pruskie na ponad 200 lat.

Dziś na polach wokół Małujowic trudno dopatrzyć się śladów tamtych wydarzeń ale warto o nich pamiętać, spacerując po okolicy. Przy okazji zajrzyj do kościoła św. Jakuba, który był świadkiem bitwy i sprawdź, co jeszcze warto zobaczyć w Małujowicach.

Przebieg wydarzeń w skrócie znajdziesz w kalendarium bitwy w formie infografiki do pobrania.

Jak bitwa wpisuje się w ponad 700 lat dziejów wsi, przeczytasz w artykule Historia Małujowic.

Czytaj dalej

• Historia Małujowic: skąd nazwa Mollwitz i co zmieniło się w 1945 roku.
• Kościół św. Jakuba: świątynia, która była świadkiem bitwy.
• Co zobaczyć w Małujowicach: plan wizyty w naszej wsi.